و آباى اين ناتوان از آن بلده نقل به « اردكان » كه قصبه‌اى است از قصبات آن بلده نموده در آنجا ساكن بوده‌اند . ولادت اين كمترين در آن قصبه اتّفاق افتاده در روز جمعه ، عاشورا ، از سال هزار و صد و هفتاد و پنج ، 1175 ، از هجرت ، به طالع قوس ، به وقتى كه عطارد در برج اسد در تصميم آفتاب و مشترى و زحل در حمل مقارن بوده‌اند . و اقوام اين ناتوان همه از فضلاى زمان و علماى دوران بوده ، و به حمد اللّه هرگز دامان عرض خود را به منصبى از مناصب عرفيّه نيالوده‌اند . مگر پسر عم پدرم كه در ميان فضلاى زمان به « ميرزا حكيم رياضى » مشهور بوده است و تصانيفش در اين باب بسيار است ، و شاه سلطان حسين صفوى در اواخر دولت خود او را به اصفهان طلبيده و تكليف عمل رصد جديدى نموده ، آن سيّد فاضل به عذر پيرى و اينكه عمر من وفا به عمل رصد نمىكند تمسّك جسته از خدمت تفصّى جست . و فرزند فاضل عالم عامل كامل عارف عابد ديندارش ميرزا ابو الحسن ، طاب ثراه و جعل الجنّة مثواه ، كه استاد و مربّى كمترين بود ، مدّتى راه عمل رصد مذكور را پيمود ، و انقلاب زمان فعليّت آن اراده را مانع شد . و در سالى كه اين ذرّهء بىمقدار در نوبت أولى منظور نظر خجسته اثر خورشيد آسمان سلطنت و سلطان سرير خلافت گرديد در آن عالى مجلس مجال مجالست ديد اظهار آنكه در خاطر چنين اراده پنهان است نمود ، جوابى كه موجب حصول امنيّت تواند شد نشنود . و بالجمله كمترين در اوّل سن در خدمت آن فاضل ديندار و آن سيّد عالى مقدار كه هم معلّم بود و هم پرستار ، به تحصيل علوم ادبيّه و رياضيّه و حكميّه و شرعيّه اشتغال نمود ، و بعد از آن از اين سامان نقل به خراسان نموده مدّتى از مجاورت آستان عرش نشان ضامن غريبان ، فيض باب ، و فضلاى آن سامان را زحمت‌رسان بوده . چون مراجعت به اين ديار كرد به تكليف بعضى از فضلا و امرا گرفتار شغل تدريس گرديد ، و در ضمن آن بعضى ناملايمات از ابناى جنس ديد . و در آن اوقات رساله‌اى در اجتهاد و اخبار موسوم به طريقهء بيضاء در سلك تأليف كشيد ، و آن اوّل كتابى بود كه حقير تأليف نمود . و بعد از آن به خواهش يكى از دوستان ترجمه بلكه شرحى به لغت فارسى بر كتاب جامع السعادات در علم اخلاق كه تأليف فاضل عالم عامل ربّانى مهدى بن ابى ذر نراقى كاشانى ، رحمه اللّه ، بود نوشت . و بعد از آن به راهنمايى قائد توفيق به فكر تأليف